على زمانى قمشه اى

430

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

شمارى ، انواع نامهاى ماه به كار رفته است . در سندى متعلق به سال 52 خانى ( - غازانى ) / 752 هجرى قمرى ، از اسناد بقعهء شيخ صفى كه احتمالا مربوط به ملك اشرف چوپانى ( م 758 ) از امراى سلسلهء چوپانيان است از نام ماه‌هاى هجرى قمرى با تاريخ غازانى استفاده شده است . درعين‌حال ، به قرينهء ذكر نام تيرماه جلالى در سنگ‌نوشته‌اى متعلق به سال 180 خانى ( - غازانى ) / 886 هجرى قمرى ، كاربرد نام ماه‌هاى جلالى نيز در اين گاه‌شمارى تأييد مىشود . و در نهايت ، در تقويمهاى نجومى كه انتشار آنها تقريبا از يك قرن و نيم گذشته در ايران معمول شده است ، نام ماه‌هاى تركى در كنار گاه‌شمارى غازانى ذكر شده‌اند . كهن‌ترين اسناد مربوط به گاه‌شمارى خانى ( - غازانى ) ، سكه‌هاى ضرب شده در زمان ابو سعيد بهادر خان ( 717 - 736 ) ، نهمين پادشاه سلسلهء ايلخانيان ، و مورّخ به سال 33 خانى ( - غازانى ) / 733 هجرى مىباشد . اين سكه‌ها رواج رسمى گاه‌شمارى غازانى را تا سالهاى پايانى حكومت ابو سعيد تأييد مىكند . امّا وجود سكه‌هايى با تاريخ هجرى قمرى ، مربوط به پيش از تاريخهاى ضرب شده بر سكه‌هاى ايلخانى و پس از آن ، نشان مىدهد كه گاه‌شمارى هجرى قمرى همچنان گاه‌شمارى رسمى دورهء ايلخانى بوده است . هامر - پورگشتال بين التاريخين گاه‌شمارى غازانى ( براساس مبدأ مورد نظر وى ، يعنى 13 رجب 701 هجرى قمرى ) را 81451 روز محاسبه كرده و بر اين اساس ، بين التاريخين گاه‌شمارى غازانى را با چند گاه‌شمارى مهم اسلامى به دست داده است . در قرن هشتم هجرى ، گاه‌شمارى ديگرى با نام « جمالى » در نواحى فارس وجود داشته است . تنها سند دربارهء اين گاه‌شمارى كتيبه‌اى به عربى بر بناى خداى خانهء واقع در مسجد جامع شيراز و متعلق به زمان زندگى امير جمال الدّين شيخ ابو اسحاق اينجو ( زندگى 721 - 758 ) پادشاه فارس ، است . براساس اين